Πού είναι η Ευτυχία οέο;

Ο Ντοστογιέφσκι προκαλούσε τον αδελφό του λέγοντάς του: «Μη φέρεις στο μυαλό σου την εικόνα μιας πολικής αρκούδας για 1΄». Για να μαντέψετε ποιος έβγαινε πάντα κερδισμένος, αρκεί να το δοκιμάσετε στον εαυτό σας. Το μυαλό σας θα πλημμυρίσει με περισσότερα μεγάλα λευκά ζώα από όσα κυκλοφορούν στον Αρκτικό Κύκλο.

Το επιβεβαιώνει και η επιστήμη: όταν προσπαθούμε να απωθήσουμε μια σκέψη, αυτή ριζώνει.

Όπως μερικά βράδια που λέμε συνέχεια από μέσα μας «πρέπει να κοιμηθώ τώρα γιατί αύριο έχω πρωινό ξύπνημα» και καταλήγουμε να στριφογυρνάμε οληνυχτίς άυπνοι στο κρεβάτι. Ο καθηγητής ψυχολογίας του Χάρβαρντ Ντάνιελ Βέγκνερ αποδίδει το φαινόμενο σε μια δυσλειτουργία της μετασυνείδησής μας (της ικανότητάς μας να αναλογιζόμαστε τις σκέψεις μας).

Αν προσπαθήσουμε να γίνουμε ευτυχισμένοι επαναλαμβάνοντας στον εαυτό μας ότι «όλα θα πάνε καλά», οι πιθανότητες επιτυχίας μας είναι ανάλογες με εκείνες του παιχνιδιού της πολικής αρκούδας.

Ο λόγος; Έτσι μπαίνουμε στη διαδικασία να «σκανάρουμε» το μυαλό μας για αρνητικές σκέψεις, να τις φέρνουμε στην επιφάνεια και να τους δίνουμε μεγαλύτερη διάσταση από την πραγματική.

Όσο δηλαδή προσπαθούμε να δραπετεύσουμε από αυτές, τόσο περισσότερο τις αφήνουμε να μας κυριεύσουν.

Ο Μπέρκμαν παρομοιάζει το συγκεκριμένο ψυχολογικό μηχανισμό με ένα παιχνίδι που ονομάζεται «κινέζικη παγίδα». Μόλις τοποθετήσουμε το δάχτυλό μας στο εσωτερικό του, αυτό εγκλωβίζεται κι ο μόνος τρόπος να το απελευθερώσουμε δεν είναι να το τραβήξουμε προς τα έξω αλλά να το σπρώξουμε λίγο πιο μέσα.

Εξάλλου, όπως έχει πει και ο ψυχολόγος Άλμπερτ Έλις, ακόμα κι αν επαληθευτούν οι χειρότεροι φόβοι μας, η πραγματικότητα μάλλον θα είναι λιγότερο τραγική από όσο είχαμε φανταστεί.

Για παράδειγμα, ακόμα κι αν χάσουμε τη δουλειά μας, πιθανότατα δεν θα λιμοκτονήσουμε. Ακόμα κι αν χωρίσουμε, δεν θα περάσουμε την υπόλοιπη ζωή μας στην απόλυτη μοναξιά.

Ο γνωστός επιστήμονας θέλησε να βοηθήσει τους ασθενείς του να συνειδητοποιήσουν ότι εμπειρίες τόσο τρομακτικές όσο ο αυτοεξευτελισμός δεν φέρνουν το τέλος του κόσμου.

Τους πρότεινε, λοιπόν, να κάνουν μια άσκηση: να πάρουν το μετρό της Νέας Υόρκης και σε κάθε στάση να λένε φωναχτά το όνομα του σταθμού. Την έκανε και ο Μπέρκμαν, σίγουρος ότι θα γινόταν περίγελος. Το πιο… εφιαλτικό πράγμα που του συνέβη ήταν να εισπράξει μερικά περίεργα βλέμματα.

Πασχίζουμε συνεχώς να ελέγξουμε κάθε πτυχή της και αποτυγχάνουμε παταγωδώς;

Εξάλλου, αν η ευτυχία ταυτιζόταν με την ασφάλεια, τότε όσοι προσπαθούν να επιβιώσουν σε συνθήκες απόλυτης φτώχειας θα έπρεπε να είναι οι πιο δυστυχισμένοι άνθρωποι του κόσμου.Και όμως συμβαίνει το αντίθετο.

Σχετικές έρευνες που έχουν γίνει παγκοσμίως δείχνουν ότι τα ποσοστά κατάθλιψης και άλλων ψυχικών διαταραχών είναι χαμηλότερα στις λεγόμενες αναπτυσσόμενες χώρες.

 Ο συγγραφέας δεν επαναπαύτηκε στις στατιστικές. Αποφάσισε να δει από πρώτο χέρι πώς ζουν οι λιγότερο προνομιούχοι κάτοικοι του πλανήτη.

Η εξήγηση ότι «δεν ξέρουν πώς ζει ο υπόλοιπος κόσμος» θα ήταν τουλάχιστον απλοϊκή, αφού τα σπίτια τους γειτνιάζουν με τα εύπορα προάστια του Ναϊρόμπι, ενώ οι ίδιοι έρχονται καθημερινά σε επαφή με το δυτικό πολιτισμό.

Ο Βουδισμός λέει ότι, αντί να απολαμβάνουμε τα πράγματα που αγαπάμε όσο διαρκούν, συνηθίζουμε να κολλάμε πάνω τους και να σπαταλάμε χρόνο και ενέργεια πασχίζοντας να απωθήσουμε τη σκέψη ότι είναι δικά μας
Να καταφέρουμε να παρατηρήσουμε τη ζωή μας ό,τι συμβαίνει μέσα στο μυαλό μας αλλά και έξω από αυτό απαλλαγμένοι από σκέψεις για το πώς πρέπει ή δεν πρέπει να είναι ή θα έπρεπε να παραμείνει.

Με αυτό τον τρόπο ίσως σταματήσουμε να αγωνιζόμαστε διαρκώς να αντικαταστήσουμε τις αρνητικές σκέψεις με θετικές

Η αισιοδοξία είναι υπέροχη, αλλά προσεγγίσεις όπως η προσαρμογή μας σε συνθήκες που αδυνατούμε να αλλάξουμε μπορεί να αποδειχτούν εξίσου πολύτιμες στη ζωή μας.

Ας μην επικεντρωθούμε σε ένα συγκεκριμένο προορισμό, αλλά να χαλαρώσουμε και να παρασυρθούμε από τη διαδρομή .

«Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη, να εύχεσαι να ‘ναι μακρύς ο δρόμος»