Επιμέλεια: Εύη Βισβάρδη.

Υπάρχει θεραπεία για τη ζήλια  ? Μπορεί πραγματικά να φέρει τα ζευγάρια πιο κοντά; Υπάρχει θεραπεία για όλες τις ανασφάλειές μας σε σχέση με αυτούς που αγαπάμε ή μας ενδιαφέρουν (σύντροφο, παιδιά, φίλους, συγγενείς, συνεργάτες) ; Τί ρόλο παίζεις ΕΣΥ?

Όλοι γεννιόμαστε με βασικά ένστικτα και τάσεις που οδηγούν τη συμπεριφορά μας. Ορισμένα από αυτά τα ένστικτα είναι απαραίτητα για την ευημερία μας, όπως η προσπάθεια για αγάπη και να ανήκεις κάπου. Κάποιες συμπεριφορές ή ένστικτα, όμως, δεν είναι τόσο επιθυμητά, όπως η οργή ή ο εθισμός . Ωστόσο,  το καλό, το κακό και το άσχημο είναι έμφυτα μέρη της ανθρώπινης προσωπικότητας και το καθένα εξυπηρετεί έναν σκοπό.
Ένα από τα δυνητικά καταστροφικά ένστικτα είναι η ζήλια .
Είναι επίσης ένα από τα καθολικά μας ένστικτα, σε όλους τους πολιτισμούς και τα είδη και χρονολογείται από την αρχή του κόσμου!
Από το βιβλίο της Γένεσις ως τις τραγωδίες του Σαίξπηρ και τις πολλές εγχώριες τραγωδίες που βλέπουμε στις ειδήσεις σήμερα, η ζήλια είναι από τον παλιό καιρό αιτία ανθρώπινου πόνου.
Αλλά τί γίνεται αν η ζήλεια δεν είναι απλώς μια « νευρωτική αδυναμία»;
Τι γίνεται αν εξυπηρετεί πράγματι έναν σκοπό, σηματοδοτώντας ότι η σχέση σας έχει σημασία για εσάς;
Αυτές είναι ερωτήσεις που ο ψυχολόγος Robert Leahy , απευθύνει στο νέο του βιβλίο, The Theulous Cure . Ο Leahy προσφέρει πολύτιμη γνώση για το παλαιό αυτό φαινόμενο, προσφέροντας χρήσιμες προτάσεις για το πώς να αντιμετωπίσετε τη ζήλια και να μην την αφήσετε να σας στερήσει το καλύτερο για την ευτυχία σας!
Ζήλια εναντίον Φθόνου
Αν και οι όροι «φθόνος» και «ζήλια» χρησιμοποιούνται συχνά εναλλακτικά, δεν είναι οι ίδιοι.
Η ζήλια υπάρχει μέσα στις σχέσεις, οι οποίες μπορούν να περιλαμβάνουν ρομαντικές σχέσεις , φιλίες ή οποιαδήποτε άλλη διαπροσωπική σχέση και αφορούν τρία ή περισσότερα άτομα.
Ο φθόνος, από την άλλη πλευρά, αναφέρεται στην οπτική του τί κατέχει κάποιος. Για παράδειγμα, μπορεί να αισθανθείτε φθόνο για έναν συνάδελφο, ο οποίος παίρνει την προαγωγή ή την αναγνώριση που ελπίζατε ή για τον φίλο που έχει περισσότερα χρήματα. Σε μεγαλύτερη κλίμακα, ο φθόνος μπορεί να οδηγήσει σε βία και μίσος στην κοινωνία. Εναλλακτικά, μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένα κίνητρα και προσπάθεια να εργαστεί κάποιος σκληρότερα και να επιτύχει.

Ομοίως, η ζήλια μπορεί να αποδώσει είτε αρνητικά είτε θετικά αποτελέσματα – ανάλογα με τον τρόπο με τον οποίο κάποιος ανταποκρίνεται σε αυτήν.
Αίσθημα Ζήλιας εναντίον ενεργειών ζήλιας
Η ζήλεια περιλαμβάνει μια πληθώρα συναισθημάτων, από τον έντονο θυμό μέχρι τη θλίψη και το άγχος. Ο Leahy καθιστά σαφές ότι η ζήλια στην οποία αναφέρεται, είναι το συναίσθημα της ζήλιας που μπορεί να μας οδηγήσει σε προβλήματα και, αν δεν κρατηθεί υπό έλεγχο, σαμποτάρει τις σχέσεις μας.
Αν και είναι φυσικό, (και μερικές φορές υγιές), συναίσθημα, ανάλογα με τον τρόπο δράσης του, η ζήλια μπορεί επίσης να είναι και ένα από τα πιο καταστροφικά μας συναισθήματα.

Παρακάτω είναι μερικά από τα βήματα που προτείνει ο Leahy για να βοηθήσουν να αντιμετωπίσουμε και να μάθουμε πώς να μην επιτρέψουμε στη ζήλια να αλλοιώνει την κρίση μας.

1. Καταλάβετε ότι η ζήλια είναι φυσιολογική.
Ο Leahy εξετάζει την εξέλιξη της ζήλιας υπό τη Δαρβινική προοπτική. Στις μέρες των προγόνων μας, όταν οι πόροι ήταν σπάνιοι και μόνο οι ισχυρότεροι επέζησαν, η ζήλια εξυπηρετούσαν έναν ουσιαστικό σκοπό – την επιβίωση των γονιδίων μας .
Δεν μπορούμε να πολεμήσουμε εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια εξέλιξης (δηλαδή, τα συναισθήματά μας). Ωστόσο, μπορούμε να αποφασίσουμε πώς ανταποκρινόμαστε στα συναισθήματα αυτά.

Είναι επίσης σημαντικό να κατανοήσουμε τις δικές μας προσωπικές ιστορίες! Παράγοντες όπως ο τρόπος προσκόλλησής μαςστις σχέσεις και τα ιστορικά των σχέσεών μας, αλλά και οι πεποιθήσεις μας για τον κόσμο και η εικόνα για τον εαυτό μας, μπορούν να επηρεάσουν σε μεγάλο βαθμό το πώς λειτουργούμε στις σημερινές μας σχέσεις και πώς αντιδρούμε στη ζήλια.
2. Εστιάστε στην προσωπική σας γαλήνη!
Κάθε στιγμή που ξοδεύουμε για να ξεχειλίζουμε σκέψεις και να φανταζόμαστε το χειρότερο, χάνουμε την παρούσα στιγμή και, ενδεχομένως, την ευτυχία μας .
Η παρατήρηση και η αποδοχή όσων προκύπτουν απ’ τη ζήλια μας (συμπεριλαμβανομένων όλων των σκέψεων και συναισθημάτων) χωρίς σκληρή, βίαιη κρίση καλό είναι να βρίσκονται στον πυρήνα των ενεργειών μας.
Όταν προσέχουμε την κάθε στιγμή, είμαστε σε θέση να βγούμε από τον αυτόματο πιλότο . Είμαστε λιγότερο ευάλωτοι και ικανοί να ελέγχουμε συναισθήματα, όπως η ζήλια.
Αν και είναι σημαντικό να μην επιτρέψουμε στις σκέψεις μας να αναλάβουν, δεν μπορούμε να τις αγνοήσουμε. Ο Leahy λέει στους ασθενείς του να φανταστούν τις σκέψεις τους ως επισκέπτες του σπιτιού. Δοκιμάστε όσο πιο σκληρά μπορείτε για να κρατήσετε τους δυσάρεστους έξω, τελικά θα βρουν το δρόμο τους!
Προτείνει επίσης να αφήσετε τις σκέψεις να περάσουν σαν να είναι αυτοκίνητα . Μπορούμε να επιλέξουμε να προχωρήσουμε και να τα περάσουμε.
3. Πρόκληση αρνητικών σκέψεων.
Όπως και στο προηγούμενο βιβλίο του The Worry Cure , ο Leahy παρέχει μια επισκόπηση των τεχνικών που χρησιμοποιούνται στη γνωστική συμπεριφορική θεραπεία (CBT) για να βοηθήσει στην αντιμετώπιση των επώδυνων συναισθημάτων.
Εδώ, τα εφαρμόζει στη ζήλια. Ένα από τα βασικά στοιχεία της CBT είναι η αναγνώριση και η πρόκληση αρνητικών σκέψεων. Έχουν περισσότερη δύναμη πάνω μας από ό, τι συνειδητοποιούμε. Όταν ένα συναίσθημα  «ξαφνικά» φαίνεται να βγαίνει από το «πουθενά», αν κοιτάξουμε αρκετά καλά, θα διαπιστώσουμε συνήθως ότι μια σκέψη ή σκέψεις που είχαμε πυροδότησαν αυτό το συναίσθημα.
Οι πεποιθήσεις μας για τον εαυτό μας και τον κόσμο έχουν επίσης αποτέλεσμα.
Για παράδειγμα, εάν πιστεύετε ότι δεν έχετε όλα όσα πρέπει να προσφέρετε στον συντροφό σας, τότε οποιοσδήποτε έρχεται σε επαφή με αυτόν που φαίνεται πιο ελκυστικός, μπορεί να θεωρηθεί ως απειλή . Αν σκεφτούμε κάτι αρκετά συχνά, αρχίζουμε να το πιστεύουμε. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο είναι απαραίτητο να «ελέγξουμε» τις σκέψεις μας και να μην πιστέψουμε όλα όσα νομίζουμε.
4. Βαρεθείτε με τις σκέψεις σας.
Μια τεχνική που χρησιμοποιεί ο Leahy με τους ασθενείς είναι η « τεχνική της βαρεμάρας». Προτείνει να επιλέξουμε μια σκανδαλώδη σκέψη – για παράδειγμα, «Θα με αφήσει για το συνεργάτη της» ή «ξέρω ότι την βρίσκει πιο ελκυστική από μένα» – και έπειτα να επαναλάβετε αυτή τη σκέψη 500 φορές.Αν και το άγχος σας πιθανότατα θα κορυφωθεί, στις πρώτες 10, 20 ή 50 φορές , τελικά, λέει ο Leahy, θα βαρεθείτε και η σκέψη θα αρχίσει να χάνει τη δύναμή της. Είναι σαν θεραπεία έκθεσης στις σκέψεις μας.
5. Κρατήστε τις προσδοκίες σας ρεαλιστικές.
Ο καθένας βλέπει τον κόσμο και ερμηνεύει τις καταστάσεις μέσω των δικών του φακών.
Αυτό που ένα άτομο θεωρεί αποδεκτό, ένα άλλο μπορεί να βρει τρομερό. Ορισμένοι έχουν συγκεκριμένες πεποιθήσεις για την αγάπη και τη δέσμευση, οι οποίες, σύμφωνα με τον Leahy, μπορούν να μας κάνουν να υποφέρουμε περισσότερο από ό, τι χρειαζόμαστε.
Είναι σημαντικό για τα ζευγάρια να βρουν αμοιβαία κατανόηση και να μάθουν τις ανάγκες ή τις προσδοκίες του άλλου. Εάν τα δικά σας μέτρα και σταθμά είναι πολύ υψηλά ή μη ρεαλιστικά, ίσως χρειαστεί να επιστρέψετε στη γη και να κάνετε κάποιες προσαρμογές.
«Η πραγματικότητα δεν βασίζεται στην καθαρότητα ή την τελειότητα», λέει ο Leahy.
«Αντανακλά ότι είμαστε όλοι πεσμένοι άγγελοι, όλοι χρειάζονται βελτίωση, όλοι αναζητούν κατανόηση και – αν χρειαστεί – συγχώρεση . Ο καθένας έχει ένα παρελθόν, συμπεριλαμβανομένου εσάς, αλλά είναι το παρόν και το μέλλον που θα ήταν καλό να μας απασχολεί περισσότερο. «
6. Θυμηθείτε ότι δεν είστε υπεύθυνοι για τη συμπεριφορά του άλλου.
Εάν βρεθείτε αντιμέτωποι με έντονα αισθήματα ζήλιας, είναι σημαντικό να εξετάσετε τους βασικούς φόβους και τις συνέπειες της προδοσίας.
Ο Leahy ρωτά τους ασθενείς του τί νόημα θα είχε το να τους εξαπατούν. Για παράδειγμα, πιστεύετε ότι θα ήταν πρόβλημα για σας; Νομίζεις ότι «αν σας απάτησε, τότε αυτό σημαίνει ότι είμαι ________ τί»;
Ο Leahy προτείνει και πάλι να εντοπίσετε και στη συνέχεια να αμφισβητήσετε αυτές τις σκέψεις και τις πεποιθήσεις.Θυμηθείτε η απόφαση του συντρόφου σας να σας απατήσει σημαίνει πιο πολλά για τον δικό του χαρακτήρα και τη δική του ζωή, παρά για εσάς.
7. Επικοινωνήστε με τον σύντροφό σας.
Σύμφωνα με τον Leahy, η ζήλια μπορεί να προσφέρει μια ευκαιρία να βελτιωθεί η αμοιβαία κατανόηση, να οικοδομηθεί μεγαλύτερη εμπιστοσύνη και να βοηθηθούν οι σύντροφοι να γίνουν σαφέστεροι όσον αφορά τη δέσμευσή τους στον άλλο.
Η ζήλια είναι ζήτημα ζευγαριού, λέει, και ως εκ τούτου, και οι δύο σύντροφοι μπορούν να συνεργαστούν για να βρουν μια λύση. Όπως γράφει ο Leahy, «Αγάπη σημαίνει να περπατάς στο σκοτάδι».
Η συνεργασία  μπορεί να σας φέρει κοντά εφόσον οι δύο  σέβονται και επικυρώνουν ο ένας τον άλλον. Τα αισθήματα της ζήλειας δεν πρέπει να καταδικάζονται ή να μην συγχωρούνται. Δεν είναι ενδεικτικά των ελλείψεων του ατόμου, ούτε είναι απαραίτητα ενδεικτικά για οποιαδήποτε προβλήματα μέσα στη σχέση.
8. Γνωρίστε την αξία σας.
Στην αντιμετώπιση των επώδυνων συναισθημάτων, η αυτοσυγκέντρωση είναι το κλειδί. Η επικύρωση των συναισθημάτων σημαίνει να τα αναγνωρίσεις και να καταλάβεις ότι είναι απλά συναισθήματα και όχι γεγονότα.

Έχουμε το δικαίωμα να νιώσουμε αυτό που νιώθουμε.
Αυτό ισχύει τόσο για τη ζήλια όσο και για τον πονοκέφαλο! Δυστυχώς, η ζήλια έχει κατηγορηθεί τόσο πολύ που συχνά συνοδεύεται από ντροπή . Αναγνωρίζοντας ότι αυτά τα συναισθήματα είναι συχνά ριζωμένα στο φόβο (όπως ο φόβος της εγκατάλειψης) μπορεί να μας βοηθήσει να καλλιεργήσουμε περισσότερη συμπόνια, παρά ντροπή και κρίση.
Όταν η αίσθηση της αξίας μας δεν εξαρτάται από την έγκριση άλλων, συμπεριλαμβανομένου του συντρόφου μας, οι φόβοι μας θα μας έχουν λιγότερη επιρροή.
«Ακόμη και αν το χειρότερο σενάριο αποδειχθεί αληθινό, θυμηθείτε ότι τελικά, θα είστε εντάξει»!
Ο Leahy συμβουλεύει, «Εξετάστε το ενδεχόμενο ότι θα μπορούσατε και να επιβιώσετε.»
Όπου υπάρχει αγάπη, θα υπάρχει ζήλια, λέει ο Leahy. Ωστόσο, αυτό που μας οδηγεί δεν πρέπει να μας καταστρέψει:

«Οι σχέσεις απαιτούν την ικανότητα να αισθανόμαστε τα πάντα – και να συνεχίζουμε.»

«Το κλειδί είναι να αναγνωρίσετε, να επικυρώσετε και να αποδεχτείτε αυτά τα συναισθήματα ως κανονικά, αφού το κάνετε, μπορείτε να τα αφήσετε να περάσουν ήσυχα, όπως οι κινούμενες αμαξοστοιχίες.»
θα επιβιβαστείτε ή όχι στην αμαξοστοιχία;
Βιβλιογραφία:
Leahy, R. L. (2018). The Jealousy Cure: Learn to Trust, Overcome Possessiveness & Save Your Relationship. New Harbinger.

 

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here